In vrijwel alle culturen wordt het nieuwe jaar ingeluid met vuurwerk. Even na middernacht mag men knallen. Illegaal gebeurt dit de hele maand december al. Veel mensen proberen meteen familie en vrienden telefonisch een 'Gelukkig Nieuwjaar' te wensen. Ook het maken van goede voornemens behoort tot het ritueel. In Scheveningen nemen enige koudebestendige mensen een nieuwjaarsduik in het zeewater. Nieuwjaar is van oudsher een heidense dag en werd al bij de Romeinen gevierd. Het was ook een onderdeel van het Germaanse joelfeest. Dit feest liep van 25 december tot 6 januari, dertiendag. Bij de Germanen waren de eerste drie dagen, jaarsdag en dertiendag de grootste dagen van het joelfeest. Men maakte in de nieuwjaarsnacht veel lawaai om boze demonen te verjagen.

Driekoningen of Epifanie was oorspronkelijk de dertiende en laatste dag van het kerstfeest. Het woord epifanie betekent 'lichtverschijning uit de hoge'. Deze aanduiding verwijst naar de zeer heldere ster, die Caspar, Balthasar en Melchior, de Drie Koningen of Wijzen uit het Oosten, naar het kindeke Jezus leidde. Met Driekoningen vieren de katholieken dat deze drie wijzen, volgens het bijbelverhaal priesters-sterrenkundigen, Jezus in Bethlehem kwamen begroeten. Zij schonken het kindje wierook, goud en mirre (een lekker ruikende hars, geurend naar citroen). Driekoningen is vooral een feestdag waarop kinderen verkleed en zingend langs de huizen gaan voor wat snoep of geld. Grieken vieren op 6 janurai Theofania. Ze herdenken op deze dag dat Jezus door Johannes de Doper gedoopt werd in de rivier de Jordaan. Bij de oude Germanen was 6 januari dertiendag, de afsluitdag van het eerder genoemde joelfeest.

Op het moment dat het nieuwe jaar aanbreekt, steken Chinezen over de hele wereld vuurwerk af. Dit vuurwerk had in het oude China de functie van het verjagen van de boze geesten. Tegenwoordig is het symbool van gezelligheid. De gouden, groene en rode kleuren van het vuurwerk staan voor geluk en voorspoed. Ook zakjes met geluksgeld die ouderen aan kinderen en aan ongetrouwde mannen en vrouwen uitdelen, zijn rood. Tijdens het Nieuwjaarsfeest wordt er flink gegokt. De Chinezen, die van nature meestal spaarzaam zijn, beproeven op nieuwjaarsdag massaal en vol overgave hun geluk. Geld en welvaart spelen een grote rol in de ceremonies van het nieuwe jaar. Chinezen die zich het arme leven op het platteland in hun vaderland nog goed herinneren, wensen elkaar vooral een rijk en welvarend leven toe. De leeuw, die bij de vieringen van het lentefestival vaak opduikt, wordt als geluksbrenger beschouwd. Met zijn kracht verjaagt hij het kwade. Daarom danst hij in het nieuwe jaar door de Chinese buurten. Daar wordt hij met kroppen sla naar de winkels van ondernemers gelokt. De eigenaars van de bedrijven geven de 'leeuwendansers' een lai si (een rood envelopje met geld) en kopen zo als het ware hun geluk. Het Chinese jaar begint op de tweede nieuwe maan na de zonnewende van 21 december. Deze verschijnt tussen 21 januari en 20 februari. Oorspronkelijk duurde het Chinese Nieuwjaar vijftien dagen, tot de eerste volle maan. Tegenwoordig zijn de feestelijkheden beperkt tot drie of vier dagen. Eenieder die aan de festiviteiten deel wil nemen, kan het best nieuwe kleren dragen en vooral nieuwe schoenen. Het brengt ongeluk als je met oude schoenen het nieuwe jaar binnenstapt. Ook vegen is op nieuwjaarsdag uit den boze. Bezems worden die dag onder geen beding aangeraakt. Stel je voor dat je het geluk wegveegt! Vietnamezen vieren het Chinese Nieuwjaar onder de naam Tètfeest. Zij planten vaak een nieuwjaarsboom, die wordt versierd met rode linten, gekleurde ballen en papieren bloemen.

Feest ter ere van Sarasvati, de gemalin van Brahma (God als Schepper) en beschermster van kunstenaars en studerenden. Men plant een holika, welke het kwade symboliseert. Is de holika geplant, dan brengen volwassenen en kinderen iedere dag als ze er langs komen, strohalmen, takjes en ander licht brandbaar materiaal mee om de brandstapel groter te maken. Dit gaat zo door tot de eerstvolgende nacht waarin het volle maan is. Dan wordt de holika verbrand.

De overlevering luidt dat bij de schepping van hemel en aarde op de zevende dag de mens werd geboren. Op deze dag is iedereen jarig en dus een jaar ouder. Men eet op Yan Yat zeer dun gesneden rauwe vis. In de volksmond wordt rauwe vis yu shen genoemd. Yu betent vis en klinkt als 'extra'. Shen betekent niet alleen rauw, maar ook leven. Wie op die dag rauwe vis eet, leeft dus langer.

Chinezen geloven dat de Jade keizer de heerser is over alle goden in de hemel. In het taoïsme heet hij 'de Hemelse Verheven van het Eerste Begin', in het confucianisme de 'Opperkeizer van de Uitgestrekte Hemelen' en in de volksgodsdienst de 'Hemelgod'. De Jade Keizer krijgt op zijn verjaardag veel offergaven. Het ritueel begint bij dageraad en is pas om vier uur de volgende morgen voltooid. De hele familie is erbij aanwezig.