Een nieuwe nieuwsbrief

bd logo

De september-nieuwsbrief is uit. Met de laatste gegevens over het aantal meldingen, de aankondiging van een lezing en een film. En nog veel meer.

Lezing Joris Luyendijk in Purmerend

De bekende schrijver/journalist Joris Luyendijk komt op maandag 26 september naar Purmerend om een lezing te geven over zijn veelbesproken bestseller De zeven vinkjes. De bijeenkomst begint om 16.00 uur in de Purmerendse bibliotheek (Waterlandlaan 40) en is gratis toegankelijk. De organisatie van de middag is in handen van het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland, in samenwerking met de bibliotheek in Purmerend.

 

Stel: jij bent niet te discrimineren, want je hoeft je nooit ergens aan te passen, omdat iedereen zich altijd aanpast aan jou. En stel dat je ook nog de meest prestigieuze opleiding van het land hebt, zodat niemand je daarop kan pakken. Dan kun je dus niet weten hoe kwetsbaarheid voelt. Zit alles je mee en niks tegen, dan is de kans maximaal dat je het ver brengt in de samenleving. Joris Luyendijk behoort tot deze groep van ondiscrimineerbare en sociaal onkwetsbare Nederlanders: de witte autochtone heteroman uit een ‘goed nest’ met aan de muur diploma’s van het Gemeentelijk Gymnasium te Hilversum en de Universiteit van Amsterdam. In De zeven vinkjes probeert Luyendijk te begrijpen wat zijn uitgangspositie heeft gedaan met zijn zelf-, mens- en maatschappijbeeld. En wat doet het met een land, wanneer mannen zoals hij er de dienst uitmaken? Want op ontzettend veel plekken helemaal bovenin de politiek, de serieuze media, het openbaar bestuur en het bedrijfsleven speelt een man zoals Joris Luyendijk de baas.

 

Het zijn prikkelende vragen en stellingen over ongelijkheid en privileges. Joris Luyendijk gaat er tijdens de bijeenkomst in Purmerend dieper op in. Bovendien zal presentator Nada Temelkov hem aan de tand voelen over zijn privileges en de wens die te doorbreken. Ook het publiek in de zaal kan vragen afvuren op Joris Luyendijk. Na afloop is er de mogelijkheid om De zeven vinkjes aan te schaffen en door Luyendijk te laten signeren.

 

Aanmelden voor de bijeenkomst is mogelijk via deze link of 075-6125696.

Ron Leen overleden

Vandaag is Ron Leen overleden. Ron was vanaf het begin, in 1995, als penningmeester betrokken bij het Bureau Discriminatiezaken (BD) Zaanstreek/Waterland. Zeventien jaar lang mochten wij genieten van Rons kundigheid, zijn enorme betrokkenheid, zijn humor en niet te vergeten zijn generositeit. Ook toen hij de Zaanstreek verruilde voor Friesland bleef het contact warm. Met Ron had het BD een bestuurslid dat recht door zee en met een groot hart de doelstellingen van de organisatie behartigde. Een rode draad in zijn leven was dat hij opkwam voor mensen die kwetsbaar waren. Met zijn overlijden verliest de wereld een mooi mens.
Wij wensen zijn vele vrienden, zijn familieleden en met name zijn vrouw Ingrid ontzettend veel sterkte bij het verwerken van dit verlies. 

BD-toespraak bij Keti Koti

Op donderdag 30 juni vond onder de Anton de Kombrug in Zaandam de jaarlijkse Keti Kotiherdenking plaats. Op verzoek van de organisatie, het Comité 30 juni/1 juli Zaanstreek, hield Erik Schaap namens het Bureau Discriminatiezaken een toespraak over de rol van de Zaanstreek bij de slavernij. Sfeerbeelden van de bijeenkomst zijn hier te zien. De toespraak is hieronder te lezen.

In 1780 zeilt het fregatschip De Vigilantie van Middelburg naar Suriname. Bij een tussenstop in Sierra Leone koopt de bemanning 322 tot slaaf gemaakten. Een aantal van de gevangengenomen Afrikanen komt op het schip in opstand. Dat oproer wordt met harde hand neergeslagen. Er vallen doden, er springen mensen overboord. Drie dagen later – het schip is dan al op volle zee – ontstaat er een nieuwe opstand. De bemanning van het schip slaat ook die neer. En een maand later herhaalt die situatie zich.

Begin oktober 1780 arriveert de Vigilantie bij de monding van de Surinaamse Marowijnerivier. Daar loopt de boot op een zandbank. De gevangenen aan boord slaan voor de vierde keer aan het muiten. Ze belagen de bemanning. Die vlucht met een sloep naar de wal, de kapitein voorop. Ze nemen achttien tot slaaf gemaakten mee, vooral vrouwen en kinderen. De achterblijvers, je kunt ze verzetsstrijders noemen, verdwijnen waarschijnlijk in het binnenland van Suriname. Zij zijn verantwoordelijk voor één van de slechts vier gedocumenteerde grote opstanden aan boord van een Nederlands slavenschip.

Hun namen zijn onbekend. De naam van een exploitant van het slavenschip weten we wel. Het is de Zaandamse houtverkoper, eigenaar van enkele scheepswerven en gemeenteraadslid Aris van Broek. Een kleine twee eeuwen na zijn geboorte wordt deze handelaar in Afrikaanse gevangenen geëerd met een nog altijd bestaande straatnaam in Zaandam, de Aris van Broekweg.

Een ander voorbeeld. In 1742 arriveert Johannes Phaff met zijn vrouw en kind in Suriname. Deze Zaandamse leraar heeft tot taak om daar als eerste predikant van de pas opgerichte Lutherse gemeente aan de slag te gaan. Johannes Phaff beperkt zich niet tot preken en dopen. Hij wordt eigenaar van vijf Surinaamse plantages. Daar is hij tot zijn dood, twintig jaar later, de baas over honderden tot slaaf gemaakten.

Ik wil, tot slot, nog één voorbeeld noemen van de Zaanse betrokkenheid bij kolonialisme, mensenhandel en slavernij. Oliefabrikant Evert Cornelis Smit is begin negentiende eeuw de burgemeester van Koog aan de Zaan. Hij belegt een deel van zijn kapitaal in Surinaamse plantages. Samen met een plaatsgenoot bezit hij duizenden hectares grond en honderden tot slaaf gemaakten. Hoe de gevangenen aankijken tegen hun soms dodelijke dwangarbeid, blijkt wel uit het scheldwoord dat ze gebruiken voor één van de plantages waarin Evert Smit heeft belegd: Adjakka. Dat betekent onder meer ‘plaag’ en ‘besmettelijke ziekte’.

Het zijn drie bijna willekeurige illustraties van Zaanse betrokkenheid bij de slavernij. Hoe groot die betrokkenheid precies was, weten we niet. Er is nooit diepgaand onderzoek naar gedaan. Dus is het onbekend welke Zaankanters zich ermee bezighielden. Hoeveel plantages zij bezaten. En of er op de vele Zaanse scheepswerven slavenschepen zijn gebouwd of onderhouden.

24 jaar geleden vroeg het Bureau Discriminatiezaken aan de gemeente Zaanstad om een straat te vernoemen naar Anton de Kom. Het duurde vijftien jaar voor die wens gehonoreerd werd, maar sinds 2013 is de Anton de Kombrug een feit. Anton de Kom was een bruggenbouwer tussen diverse bevolkingsgroepen. Deze brug ligt tussen de Verzetsheldenbuurt aan de ene kant van de Gouw en de Kleurenbuurt aan de andere kant. Toepasselijker kan het niet.

Enkele maanden geleden is de Anton de Kombrug aangekleed met een prachtige muurschildering. En er komt volgend jaar, hier vlakbij, een toepasselijke herdenkingsplek. Hopelijk kan Keti Koti dan daar plaatsvinden. Wat mij betreft blijft het daar niet bij. De gemeenteraad vroeg vorig jaar om een onderzoek te laten uitvoeren naar het koloniaal verleden van de Zaanstreek. Volgens het College van B&W is dat te duur: 150.000 tot 300.000 euro. Het lijkt er dus op dat er geen onderzoek komt. Volgend jaar is er in het gemeentehuis een expositie te zien over slavernij. Dat is een gebaar van goede wil. Wellicht is dat tevens een mooie aanleiding om alsnog het koloniaal verleden van de Zaanstreek onder de loep te nemen. Ik denk dat dat mogelijk moet zijn voor minder dan anderhalve ton.

Het percentage Zaanse inwoners met een Surinaamse of Antilliaanse achtergrond ligt hier boven het landelijk gemiddelde. Zij verdienen zo’n onderzoek naar de omgang met hun voorouders. En eerlijk gezegd verdienen al die andere Zaankanters het ook.

LHBTIQ+-onderzoek: acceptatie geen vanzelfsprekendheid

De gemeente Zaanstad onderzocht in samenwerking met De Zaanse Regenboog, het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland en de Paarse Vrijdag Krant in het najaar van 2021 de acceptatie en discriminatie van LHBTIQ+-personen in Zaanstad. Het volledige rapport werd eind maart 2022 gepubliceerd en is hier te lezen. Daarbij wordt duidelijk dat LHBTIQ+-acceptatie nog geen vanzelfsprekendheid is.

BD-campagne ‘Wij staan naast je’ van start

Op 21 maart 2022 lanceerden de drie antidiscriminatievoorzieningen in de eenheid Noord-Holland de campagne #wijstaannaastje. Vanaf die dag staat de nieuwe website www.wijstaannaastje.nl online, als startsignaal van de campagne.

In Nederland hebben jaarlijks tienduizenden mensen te maken met discriminatie. Toch krijgen de antidiscriminatievoorzieningen slechts het topje van de ijsberg van deze ervaringen binnen.  In 2021 steeg het aantal discriminatieklachten bij deze bureaus met 5% ten opzichte van 2020. Veel mensen weten nog niet dat ze terechtkunnen bij het Bureau Discriminatiezaken in de regio’s Kennemerland, Zaanstreek/Waterland en Noord-Holland Noord voor ondersteuning bij of vragen over discriminatie. Door de mensen achter de organisaties een gezicht te geven, willen de bureaus met de campagne de stap verkleinen om advies te vragen en ongelijke behandeling te melden.

#wijstaannaastje
Met de campagne willen de bureaus hun naamsbekendheid in de provincie Noord-Holland vergroten en ondersteuning bieden bij discriminatie-ervaringen en vragen. Discriminatie ervaren is stressvol en kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid en het zelfbeeld. Erover praten vraagt daarom om een veilige omgeving. Omdat de antidiscriminatiebureaus nog te weinig bekend zijn, kan de drempel om hulp te zoeken of advies te vragen hoog zijn. Waar andere antidiscriminatiecampagnes meer nadruk leggen op de verschillende vormen van discriminatie of op de slachtoffers, wil de #wijstaannaastje-campagne aandacht vragen voor waar je terechtkomt als je met discriminatie te maken krijgt en wat er gebeurt als je de bureaus inschakelt.

De ‘wij’ in de #wijstaannaastje-campagne staat dan ook voor de antidiscriminatiebureaus, de medewerkers en het platform. De groep mensen die klaarstaat om te luisteren naar je verhaal en je verder te helpen.

Frederique Janss, Directeur Bureau Discriminatiezaken Kennemerland: “Door de medewerkers achter de organisatie te laten zien, maken we duidelijk dat we dichtbij zijn. Dat mensen zien dat ze in het geval van discriminatie bij ons terechtkunnen voor vragen, een luisterend oor en advies.” De campagne zal drie jaar lopen, waarbij de lancering van de website wijstaannaastje.nl het startsignaal is. Vervolgens zal de campagne worden uitgerold op sociale media en ook offline worden uitgebouwd. De Noord-Hollandse gemeenten is gevraagd om te participeren in de campagne.

Kamerbrief over ketenbrede aanpak
Op 23 februari dit jaar verscheen de Kamerbrief van Hanke Bruins Slot, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, over de nodige versterking van een ketenbrede aanpak voor discriminatie en racisme. Bruins Slot: “Iedereen in Nederland moet gelijk worden behandeld, zichzelf kunnen zijn en zich veilig voelen. Een nauwe samenwerking tussen de ketenpartners en het op een juiste manier opvolging geven aan meldingen over ervaren discriminatie is daarom van groot belang. Iedere inwoner van Nederland moet bij ervaren discriminatie terecht kunnen bij een instantie die passende hulp kan verlenen. Dat is ook de reden dat preventie en bewustwording belangrijke pijlers zijn in het antidiscriminatiebeleid.”

Splinter Chabot komt naar Zaandam

Op vrijdag 1 april komt schrijver/tv-host Splinter Chabot op uitnodiging van het Bureau Discriminatiezaken naar filmtheater De Fabriek om te vertellen over zijn boeken ‘Confettiregen’ en ‘Roze brieven’. Aansluitend wordt zijn keuzefilm vertoond. Aanvang 20.00 uur. Wacht niet te lang met het bestellen van kaarten! Alle benodigde informatie is hier te vinden.

Lezing opiniemaker Janice Deul. ‘Mogen we dan helemaal niks meer?’

Op 21 maart is het de Internationale Dag tegen Racisme. Daarom organiseert het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland samen met andere antidiscriminatiebureaus in Nederland de Week tegen Racisme. Dit jaar is het thema ‘Cultuur’. Van 21 tot en met 27 maart 2022 kun jij meepraten en je kennis verdiepen tijdens lezingen, workshops en theater.

De week begint niet zomaar op 21 maart. Op deze dag wordt namelijk wereldwijd aandacht gevraagd voor de strijd tegen racisme. Het bloedbad in het Zuid-Afrikaanse Sharpeville op 21 maart 1960, waarbij de politie het vuur opende op anti-apartheidsdemonstranten, was voor de Verenigde Naties de aanleiding om vanaf 1966 deze dag in het teken te stellen van de strijd tegen racisme.

Deelname aan alle lezingen en workshops is gratis, maar deelnemers moeten zich vooraf wel aanmelden. Het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland organiseert op 22 maart de lezing ‘Mogen we dan helemaal niks meer’ door Janice Deul.

Janice Deul

Janice Deul is oprichter van het socialemediaplatform Diversity Rules en maakt zich sterk voor een inclusief mode-, media- en kunstklimaat. Dat doet ze middels lezingen, workshops, gastcolleges, opiniestukken, columns, mediaoptredens en het cureren van tentoonstellingen. Zo was ‘Voices of Fashion’, een grote expositie over Zwarte couture, schoonheid en stijlen in 2021 in Centraal Museum Utrecht te zien. Als fashion-/cultuuractivist en journalist spreekt ze zich uit over tal van zaken op het gebied van uitsluiting en stereotypering. Dit varieert van #MeToo, ‘identiteitspolitiek’ en inclusief taalgebruik tot sustainable & genderfree fashion, het non-inclusieve karakter van de culturele & literaire sector en: culturele toe-eigening. Deul schrijft columns voor onder meer het Noordhollands Dagblad en Leidsch Dagblad.

Janice Deul maakt sinds september 2021 deel uit van het bestuur van Centrum Beeldende Kunst Zuidoost in Amsterdam. Daarnaast is ze lid van de monitorcommissie Ontwerp van de Raad voor Cultuur en de commissie die de minister van OCW adviseert over het tegengaan van grensoverschrijdend gedrag in de culturele en creatieve sector.

Over de lezing

‘Mogen we dan helemaal niks meer?’ is een veelgehoorde verzuchting vandaag de dag. Zeker als het gaat om culturele toe-eigening, waarbij mensen elementen, gebruiken of tradities overnemen van een (gemarginaliseerde) cultuur die niet van hem/haar/hen is. Uiteraard ligt het niet zo zwart/wit, maar juist die nuance maakt deze materie vaak zo complex. Reden te meer om het erover te hebben. Fashion & cultuuractivist Janice Deul bespreekt tijdens haar lezing het verschil tussen toe-eigening en inspiratie, waarom het eerste immoreel en schadelijk is en hoe we ervoor kunnen zorgen dat dit fenomeen wordt uitgebannen.

 

Praktische informatie:
Lezing Janice Deul
22 Maart 16.00-17.00 uur
Online via https://radar.webinargeek.com/mogen-we-dan-helemaal-niks-meer
Aanmelden is verplicht

Jaarverslag 2021

Het BD-verslag over het jaar 2021 is klaar. U kunt het hier lezen.

Een nieuwe nieuwsbrief

Splinter Chabot

De februari-nieuwsbrief van het Bureau Discriminatiezaken is uit. Met informatie over het toegenomen aantal meldingen in 2021, de week tegen racisme, nieuwe straatnamen, de komst van Splinter Chabot en nog het een en ander.