LHBT-expositie in gemeentehuis Zaanstad

Zaanstad is sinds 2015 Regenboogstad. De afgelopen drie jaar zijn hier meer LHBT-activiteiten ontplooid dan ooit tevoren. Die varieerden van het uithangen van de Regenboogvlag op Coming Outdag tot themavoorstellingen op Zaanse scholen om (seksuele) diversiteit zichtbaar en bespreekbaar te maken. Van ‘roze’ activiteiten in lokale verzorgingstehuizen tot LHBTI-films in het filmtheater. Van de aanleg van een Regenboogzebrapad in het stadshart tot het organiseren van een jaarlijkse Paarse Vrijdag, waarmee een groeiend aantal scholen trans- en homofobie probeert tegen te gaan. In het stadhuis zijn genderneutrale toiletten en ook op de website van Zaanstad is er aandacht voor LHBTI’s. De uitvoering van veel activiteiten was in handen van het Bureau Discriminatiezaken.

Op de valreep van 2018 is daar nog iets moois bijgekomen. Sinds 14 december -Paarse Vrijdag- is in de publiekshal van het gemeentehuis van Zaanstad twee maanden lang een expositie te zien over de regionale LHBT-historie. In 24 vitrines is grofweg een eeuw aan ‘roze’ geschiedenis verzameld. Centraal in de expositie staat het ‘schandaalboek’ Pijpelijntjes van oud-Zaankanter Jacob Israël de Haan. De expositie is een initiatief van het Bureau Discriminatiezaken, het Gemeentearchief Zaanstad en de Paarse Vrijdag Krant. Voor wie er benieuwd naar is: de vitrines zijn gratis te bezichtigen tijdens de openingstijden van het gemeentehuis. En vergeet niet een exemplaar mee te nemen van de Paarse Vrijdag Krant, waarvan speciaal voor deze gelegenheid een Zaanse editie is gemaakt.

Regenboogmaand in Purmerend

Purmerend is Regenboogstad. De maand oktober is daarom uitgeroepen tot Regenboogmaand. Diverse Purmerendse organisaties organiseren deze maand activiteiten rondom het thema LHBT, onder het motto dat iedereen zichzelf kan zijn. Het volledige programma staat op: https://www.purmerend.nl/programma-regenboogmaand.

Hierbij een greep uit het rijke en gevarieerde programma:

  • 11 oktober wordt op het gemeentehuis om 11:00 uur de regenboogvlag gehesen.
  • Vervolgens gaat in een estafette bij een keten van Purmerendse organisaties eveneens de LHBT-vlag omhoog (zie programma).
  • Het Filmhuis vertoont een toepasselijke film.
  • Bij Transgenders Noord-Holland is er op 12 oktober een Glitter Oktoberfest Bingo.
  • ‘Het roze feestje van Purmerend’, oP’end Minded!, vindt plaats op 21 oktober.


Zwarte Piet, wel of niet?

Het debat over de Sinterklaasviering laait ieder jaar weer op, en steeds feller. Zwarte Piet wordt door steeds meer ervaren als een stereotyperende en zelfs racistische figuur. Mede daarom heeft het Bureau Discriminatiezaken in 2018, het jaar van de landelijke intocht van Sinterklaas in Zaanstad, onderstaande brief naar alle Zaans-/Waterlandse basisscholen gestuurd.

Onderwerp: Sinterklaasviering op uw school

Zaandam, 18 mei 2018

Geachte meneer/mevrouw,

Het Sinterklaasfeest is een mooie Nederlandse traditie. Ongetwijfeld zullen u en uw team ook dit najaar alles in het werk zetten om de komst van Sinterklaas op uw school tot een mooie dag te maken voor alle leerlingen. Een dag vol vrolijke spanning, mooie cadeautjes en lachende gezichten.

Niet voor elk kind even leuk
Het Sinterklaasfeest en met name de rol van de traditionele Zwarte Piet is al jaren onderwerp van discussie. Het uiterlijk en de rol van Zwarte Piet worden soms geassocieerd met racisme en het Nederlandse slavernijverleden. Zwarte Piet zoals wij hem nu kennen is rond 1850, ten tijde van de slavernij, geïntroduceerd in het Sinterklaasfeest en is gebaseerd op de toen geldende stereotypering van zwarte mensen. Elementen die regelmatig in de figuur Zwarte Piet naar voren komen zijn het zwart/bruin geschminkte gezicht, een kroesharige pruik, dik aangezette rode lippen en grote gouden oorringen. Kinderen en volwassenen ervaren soms pestgedrag of discriminatie op basis van de figuur van Zwarte Piet.

Maatschappelijke discussie
Zoals u ongetwijfeld weet, is er een brede maatschappelijke discussie gaande – zowel lokaal als landelijk – of deze stereotypering anno 2018 nog wenselijk is. Onze samenleving is de afgelopen decennia steeds gekleurder geworden en dat betekent dat ook steeds meer gekleurde kinderen en volwassenen geconfronteerd worden met Zwarte Piet. Voor velen van hen levert dit de nodige nare ervaringen en ongewenste vergelijkingen op. Dit leed blijft meestal verborgen, maar op onder meer online-discussiefora, in debatten elders en uit onderzoeken wordt duidelijk dat zowel kinderen als hun ouders negatieve gevoelens kunnen ervaren bij de figuur Zwarte Piet. Ouders vieren om deze redenen het feest niet of doen er met dubbele gevoelens aan mee.

Kleine veranderingen, grote vreugde
We zien in de praktijk dat er de afgelopen jaren steeds meer draagvlak is ontstaan voor een inclusief en saamhorig Sinterklaasfeest. Een toenemend aantal scholen kiest voor een Piet die past in zowel de huidige tijd en samenleving als in de mooie Sinterklaastraditie. Zo maken steeds meer scholen de keuze om Pieten met wat zwarte vegen op het gezicht en/of gekleurde Pieten in te zetten. Het toont aan dat basisscholen met de tijd meegaan en op een andere manier omgaan met de figuur Zwarte Piet. Deze passende alternatieven doen recht aan de traditie en nemen toch veel bezwaren weg over het stereotype uiterlijk.

Wat kunnen u en uw team doen?
Heeft u al nagedacht over de vormgeving van het volgende Sinterklaasfeest op uw school? Het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland houdt onder de Zaans-Waterlandse basisscholen een peiling over dit onderwerp. Wij hopen op een inhoudelijke reactie van u, waarin u laat weten hoe het Sinterklaasfeest er op uw school gaat uitzien. U kunt per e-mail of telefoon reageren of een afspraak met ons maken. Onze contactgegevens vindt u onderaan deze brief. Wij zijn erg benieuwd naar uw reactie, waarvoor bij voorbaat dank.

Wie zijn wij?
Het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland is de anti-discriminatievoorziening in uw gemeente. Wij behandelen discriminatieklachten en bieden informatie, advies en voorlichting aan over gelijke behandeling, inclusie en diversiteit.

Met hartelijke groet,

Erik Schaap,
coördinator Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland

Zaans-Waterlandse LHBT-projecten

Al geruime tijd organiseert het Bureau Discriminatiezaken op verzoek van en in samenwerking met Purmerend en Zaanstad extra LHBT-projecten. In de eerstgenoemde gemeente gebeurt dat sinds 2012, in de tweede sinds 2015. Op onze website en in onze nieuwsbrieven heeft u hierover regelmatig kunnen lezen.

Dit uitvloeisel van landelijk LHBT-beleid behelst een breed scala aan activiteiten. De nadruk ligt daarbij op voorlichting en bewustwording. De Nederlandse wetgeving is in de loop der jaren zodanig verbeterd dat in vrijwel alle opzichten iedereen gelijkwaardig wordt behandeld, ongeacht zijn of haar seksuele gerichtheid. In de dagelijkse praktijk leidt seksuele diversiteit echter nog wel eens tot achterstelling of erger. Alle reden dus om er aandacht aan te blijven besteden.

Tussen 2012 en heden heeft het BD, in samenwerking met organisaties als scholen, politie, verzorgingstehuizen, bibliotheken en VluchtelingenWerk, gepoogd om problemen bespreekbaar te maken en vooroordelen te slechten. De komende maanden gaan we daarmee onverdroten voort.

Onduidelijk is nog of het nieuwe kabinet ook in en na 2018 middelen wil vrijmaken voor LHBT-beleid. De gemeenteraad van Zaanstad heeft op deze onzekere toekomst een voorschot genomen door voor de periode 2018-2020 €120.000,- te reserveren om te bewerkstelligen ‘dat activiteiten die in het teken staan van de acceptatie, emancipatie en het tegengaan van discriminatie van LHBT’ers uitgevoerd blijven worden’.

Het Bureau Discriminatiezaken is een van de partners in het LHBT-vervolgtraject. De komende maanden hopen we meer te kunnen vertellen over de invulling van het programma voor de jaren 2018-2020.

Manifestatie 21 maart/Purmerend tegen discriminatie

Elk jaar organiseert het BD in samenwerking met Clup Welzijn en diverse andere Purmerendse organisaties een manifestatie ter gelegenheid van 21 maart, de Internationale dag tegen racisme en discriminatie. Met ‘Purmerend tegen discriminatie’ staan we voor een samenleving waar plaats is voor iedereen, ongeacht afkomst, huidskleur, geloof, gender, seksuele gerichtheid, leeftijd, of handicap!

Leerlingen DVC bij poster
Leerlinge DVC bij poster

In de maand maart kunnen Purmerendse organisaties bij de manifestatie aanhaken door een activiteit te organiseren rond de thema’s bestrijden van racisme, discriminatie en vooroordelen, ruimte voor verschillen tussen mensen (diversiteit) en tolerantie.
Organisaties kunnen heel gemakkelijk meedoen door binnen het eigen bestaande programma aandacht aan 21 maart te geven. Dit kan bijvoorbeeld door: het organiseren van een discussiemiddag of -avond, een bijdrage in de schoolkrant, het vertonen van een toepasselijke film, het optreden met een toepasselijk lied, een multiculturele activiteit, of een rap, of het organiseren van een voorlichting over discriminatie. Zo geeft het BD al enkele jaren voorlichting op het Da Vinci College, waarbij de leerlingen van alle eerste klassen werkstukken maken over discriminatie en wat je er tegen kunt doen. Deze werkstukken, muziek en dans presenteren de leerlingen in de maand maart aan hun ouders en andere belangstellenden tijdens hun 21 maartmanifestatie in de school.

Alle activiteiten in de maand maart in het teken van ‘Purmerend tegen discriminatie’ krijgen een plaats op deze website in de rubriek ‘nieuws’. In 2018 doen de volgende organisaties mee: het Da Vinci College, het Filmhuis, Bibliotheek Waterland, Theater de Verbeelding, Verzorgingshuis De Tien Gemeenten/SWZP, Spurd en Clup Welzijn.

Zaandam by Night

Zaandam by Night is een project waarin onderzocht is of er in de Zaanse horeca sprake is van een discriminatoir deurbeleid. Een groep van 17 leerlingen van het eerste en tweede jaar MBO (verschillende richtingen) gaf dit project vorm, ondersteund door een medewerker van het BD en een docent van het Regio College.

Projectopzet

De leerlingen maakten een Hyve, zorgden voor PR (o.a. interviews met betrokkenen) en gingen een paar zaterdagnachten op stap om te enquêteren, te flyeren en om praktijkonderzoek te doen met behulp van Mystery Guests.

Door de leerlingen het onderzoek te laten uitvoeren, ervaren ze dat ze zelf invloed kunnen uitoefenen op situaties waarin sprake is van ongelijke behandeling en/of discriminatie. Daarnaast geven de leerlingen invulling aan het project op een manier die goed aansluit bij hun eigen belevingswereld.

Activiteiten

Er waren drie uitgaansavonden gepland. Op de eerste avond gingen de leerlingen enquêteren en flyeren. Aan de hand van de uitslagen van de enquête gingen de leerlingen de tweede uitgaansavond op stap om zelf te ervaren of ze ergens geweigerd werden en om welke reden.

Na het analyseren van de resultaten van de eerste en de tweede avond gingen de leerlingen, indien nodig, het gesprek aan met de betrokken horeca-eigenaren. Vervolgens gebruikten de leerlingen de derde uitgaansavond om te onderzoeken of er na het gesprek met de horeca-eigenaren iets veranderd is.

De leerlingen van de website/PR groep zetten de resultaten van de uitgaansavonden en de enquête op de Hyve. Ook komen er filmpjes op te staan, ervaringen van leerlingen, advies over het melden van discriminatie, een online enquêteformulier e.d. De PR groep schreef stukjes voor de plaatselijke dag- en weekbladen. Daarnaast interviewde de groep mensen van de politie en de gemeente over hun rol in het geheel.

Na 13 lessen (van begin februari tot half juni) werd een rapportage gemaakt en behaalden de leerlingen studiepunten. Op 10 juni 2008 was er een slotbijeenkomst met de leerlingen op het Regio College.